Franciszek Kmietowicz – wieloletni prezes Kółka Myśliwskiego

Dr Franciszek Kmietowicz senior (1863-1939) należał do grona najwybitniejszych mieszkańców dawnej Krynicy. Lekarz, patriota, społecznik, badacz przyrody i niestrudzony propagator kultury łowieckiej, przez całe życie łączył pracę zawodową z pasją poznawania i ochrony przyrody Beskidu Sądeckiego oraz Beskidu Niskiego.

Urodził się 11 maja 1863 roku w Nowym Sączu, w rodzinie o głębokich tradycjach patriotycznych. Po ukończeniu studiów medycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz krótkim okresie pracy naukowej w Krakowie i Wiedniu, w 1891 roku osiedlił się na stałe w Krynicy, gdzie przez wiele lat pełnił obowiązki lekarza miejskiego. W latach 1914–1927 sprawował urząd burmistrza Krynicy, przyczyniając się do rozwoju uzdrowiska i jego infrastruktury. Za działalność publiczną został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a Rada Gminna Krynicy-Zdroju nadała mu tytuł Honorowego Obywatela Gminy Krynica-Zdrój.

Wielką życiową pasją Franciszka Kmietowicza było łowiectwo i przyroda. Już w 1894 roku był współinicjatorem powstania Kółka Myśliwskiego w Krynicy, jednego z pierwszych stowarzyszeń łowieckich w Galicji. Przez ponad trzydzieści lat – od 1905 roku aż do śmierci w 1939 roku – pełnił funkcję jego prezesa, wywierając ogromny wpływ na rozwój łowiectwa w regionie.

Pod jego kierownictwem krynickie Kółko Myśliwskie prowadziło szeroką działalność. Organizowano wystawy łowieckie prezentujące bogactwo karpackiej przyrody oraz dorobek miejscowych myśliwych. Szczególne znaczenie miała wystawa zorganizowana w 1910 roku, w czasie gdy w Wiedniu odbywała się I Światowa Wystawa Łowiecka. Kółko organizowało również bale myśliwskie połączone z zawodami strzeleckimi, które integrowały środowisko myśliwych oraz promowały etykę i tradycje łowieckie.

Dzięki staraniom Franciszka Kmietowicza krynickie Kółko zostało członkiem Galicyjskiego Towarzystwa Łowieckiego we Lwowie. Był on także inicjatorem przekazywania składek i darowizn na budowę ołtarza św. Huberta w kościele św. Elżbiety we Lwowie, podkreślając znaczenie patrona myśliwych w życiu organizacji.

Dr Kmietowicz reprezentował charakterystyczny dla dawnych myśliwych model gospodarza łowiska – człowieka, który traktował zwierzynę nie jako zdobycz, lecz jako dobro wymagające opieki i ochrony. Przy swojej willi „Dewajtis” utrzymywał specjalną zagrodę dla dzikich zwierząt. Trafiały tam osłabione lub ranne jelenie, sarny i inne zwierzęta przynoszone przez mieszkańców okolicznych wsi. Po wyleczeniu i odzyskaniu sił wypuszczał je ponownie na wolność. Była to działalność wyprzedzająca swoją epokę, stanowiąca przykład praktycznej ochrony przyrody prowadzonej jeszcze przed pojawieniem się nowoczesnych form rehabilitacji dzikich zwierząt.

Przez całe życie gromadził bogate zbiory fauny i flory Beskidu Sądeckiego oraz Beskidu Niskiego. Szczególnie interesowała go ornitologia, ale kolekcjonował również okazy ssaków, owadów, roślin oraz liczne osobliwości przyrodnicze regionu. W swojej willi „Dewajtis” stworzył jedną z najcenniejszych prywatnych kolekcji przyrodniczych w południowej Polsce. Zgromadzone przez niego eksponaty stały się później podstawą Muzeum im. dr. Franciszka Kmietowicza w Krynicy.

Był także autorem licznych publikacji poświęconych Krynicy, jej przyrodzie i walorom krajobrazowym. Jego prace dokumentowały bogactwo przyrodnicze regionu oraz przyczyniały się do popularyzacji wiedzy o Beskidach. W czasach, gdy pojęcie ochrony przyrody dopiero się kształtowało, występował jako jej świadomy rzecznik, wskazując na konieczność zachowania naturalnego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.

Zmarł 4 stycznia 1939 roku w Krynicy. Pozostawił po sobie nie tylko pamięć wybitnego lekarza i burmistrza, lecz przede wszystkim obraz człowieka głęboko związanego z karpacką przyrodą, oddanego sprawom łowiectwa, nauki i ochrony zwierząt. W historii Krynicy zapisał się jako jeden z pionierów regionalnego ruchu łowieckiego oraz jeden z pierwszych badaczy i popularyzatorów przyrody Beskidów.

error: Treść chroniona!